Lektura · klasa 8 · romantyzm

Balladyna

Dla korony siostra zabija siostrę. Kara przychodzi z nieba.

Karta lekturyTragedia w pięciu aktach
AutorJuliusz Słowacki (1809–1849)
Roknapisana 1834, wydana 1839
Epokaromantyzm
Rodzajdramat
Gatunektragedia romantyczna z elementami baśni i fantastyki
Czas akcjiczasy bajeczne
Miejsce akcjiokolice jeziora Gopło, zamek Kirkora, Gniezno
Najważniejsze motywywładza, zbrodnia i kara, miłość, zazdrość, natura i siły nadprzyrodzone, sprawiedliwość boska
Kontekst

Powstanie i dwa światy

Słowacki napisał „Balladynę” w Genewie w 1834 r., a wydał w Paryżu w 1839 r. (z dedykacją dla Zygmunta Krasińskiego). Akcja toczy się w czasach bajecznych koło jeziora Gopło.

W dramacie spotykają się dwa światy: ludzie i istoty fantastyczne. Nimfa Goplana oraz duszki Skierka i Chochlik wpływają na losy ludzi. Utwór łączy baśniową fabułę z poważnym pytaniem o winę i karę.

Streszczenie

Akt po akcie

Dwie córki ubogiej Wdowy — dobra Alina i ambitna Balladyna — stają do konkursu o rękę pana zamku, Kirkora. Nad wszystkim czuwa świat fantastyczny z nimfą Goplaną. Z żądzy władzy Balladyna rusza ciąg zbrodni, który kończy się dla niej karą z nieba.

  1. Konkurs o malinęakt I

    Kirkor szuka u Pustelnika prostej żony. Zakochana w Grabcu Goplana miesza się w losy ludzi. Pada pomysł konkursu: żoną zostanie ta z sióstr, która pierwsza nazbiera dzbanek malin.

  2. Zbrodnia w lesieakt II

    Goplana zamienia Grabca w wierzbę. W lesie Balladyna zabija Alinę i zabiera jej pełny dzbanek — na jej czole zostaje krwawa plama. Wygrywa konkurs i zostaje żoną Kirkora.

  3. Plama i kłamstwaakt III

    Balladyna wstydzi się matki i odsyła ją na wieżę. Pustelnik mówi, że plama zniknie, gdy zawoła zmarłą siostrę — ona odmawia i zostaje przeklęta. Zabija mieczem posłańca Gralona.

  4. Walka o koronęakt IV

    Oślepioną Wdowę córka każe wypędzić. Po śmierci tyrana Popiela królem ma zostać ten, kto pokaże prawdziwą koronę. Balladyna zabija Grabca, a Kostryn zostaje jej wspólnikiem.

  5. Wyrok i piorunakt V

    Kirkor ginie z ręki Kostryna. Balladyna truje wspólnika i zostaje królową. Na sądzie trzykrotnie skazuje winnych — a gdy wydaje wyrok na samą siebie („Winna śmierci!”), uderza w nią piorun.

Cały zestaw

Wszystkie sześć lektur w jednym e-booku

Opowieść wigilijna, Zemsta, Kamienie na szaniec, Dziady część II, Balladyna i Mały Książę — 45 stron, każdy fakt sprawdzony z tekstem.

Zobacz e-book →
Bohaterowie

Kto jest kim

Starsza córka Wdowy

Balladyna

Piękna, ambitna, wyrachowana, bezwzględna; dręczą ją wyrzuty sumienia.

Zabija siostrę, Gralona i Grabca, truje Kostryna, wypędza matkę. Zostaje królową i ginie rażona piorunem.

Młodsza córka Wdowy

Alina

Dobra, ufna, serdeczna, opiekuńcza.

Pada ofiarą siostry — jej śmierć rozpoczyna ciąg zbrodni.

Pan zamku

Kirkor

Szlachetny, uczciwy, łatwowierny.

Marzy o prostej żonie, zabija tyrana Popiela, ginie w bitwie z ręki Kostryna.

Matka sióstr

Wdowa

Kocha obie córki, przymyka oczy na wady Balladyny.

Traci wzrok, zostaje wypędzona, umiera na torturach — nie zdradzając imienia córki.

Świat fantastyczny

Goplana

Nimfa jeziora, zakochana w Grabcu, zazdrosna.

Wpływa na losy ludzi, zamienia Grabca w wierzbę. Pod koniec odlatuje.

Naczelnik straży

Fon Kostryn

Ambitny, bezwzględny, cyniczny.

Wspólnik Balladyny; zabija Kirkora, a sam ginie otruty.

Problematyka

Najważniejsze motywy

Na sprawdzianie

Pytania na sprawdzianie

Jakie postaci występują w „Balladynie” i czym się różnią?

Są dwie grupy. Postaci realistyczne to ludzie, np. Wdowa, jej córki i Kirkor. Postaci fantastyczne to np. Goplana, Skierka i Chochlik — mają nadprzyrodzoną moc i wpływają na losy ludzi.

Jakimi argumentami posługują się siostry, by przekonać Kirkora?

Alina mówi, że będzie wierna i kochająca oraz że zabierze do zamku matkę. Balladyna zapewnia, że poświęci wszystko oprócz matki i siostry, a dla Kirkora gotowa jest oddać życie.

Czym różni się widzenie świata przez Alinę i Balladynę?

Alina widzi w lesie piękno i obfitość: maliny są dla niej różowe, a rosa lśni jak perły. Balladyna widzi mało malin i kolor krwi na niebie. Alina jest ufna, Balladyna niespokojna i zagrożona.

Jak język odróżnia Alinę od Balladyny?

Alina mówi spokojnie i używa zdrobnień. Balladyna używa wykrzyknień, słów negatywnych i wyrazów wywołujących grozę.

Czy zakończenie pokazuje wpływ sił nadprzyrodzonych na los Balladyny?

Tak. Piorun, który zabija Balladynę w chwili, gdy wydaje wyrok na samą siebie, jest karą ze strony sił wyższych. Zapowiadały go już klątwy Pustelnika.

Zapamiętaj

Cytaty do zapamiętania

Cztery zdania, które warto znać

„Prócz matki, siostry, wszystko ci poświęcę.”
Balladyna do Kirkora, akt I
„Jak mało malin! a jakie czerwone / By krew.”
Balladyna w lesie, akt II
„Winna śmierci!”
Balladyna, ostatnia scena
„Król-kobieta piorunem boskim zastrzelony.”
Kanclerz, ostatnia scena
Sprawdź się

Quiz — 9 pytań z lektury

Wynik: 0 / 9 · odpowiedziano: 0

    Darmowy zasób

    Opowieść wigilijna — pełne opracowanie w PDF, za darmo

    Odbierz PDF →